Vacheron Constantin - Métiers d’Art Tribute to the Animal Kingdom

นาฬิกาเรือนหนึ่งอาจบอกเวลาได้ด้วยเข็ม แต่สำหรับ Vacheron Constantin หน้าปัดยังเป็นพื้นที่ที่ศิลปะสามารถเกิดขึ้นได้อย่างเต็มที่ ล่าสุด Maison จากเจนีวาเปิดตัว “Métiers d’Art Tribute to the Animal Kingdom” ผลงานนาฬิกาคอนเซ็ปต์ 6 เรือนภายใต้โครงการ “One of Not Many Crafts Programme” ที่ชวนศิลปินและช่างฝีมือจากศาสตร์ที่ไม่คุ้นเคยกับวงการนาฬิกา มาตีความอาณาจักรสัตว์ผ่านงานฝีมือบนพื้นที่ขนาดเพียงหน้าปัดนาฬิกา

 

 

หัวใจของโปรเจกต์นี้อยู่ที่คำว่า “ย่อส่วน” เพราะงานฝีมือแต่ละแขนงล้วนมีวิธีคิด เครื่องมือ และข้อจำกัดของตัวเอง เมื่อต้องนำมาอยู่บนหน้าปัดนาฬิกาที่มีพื้นที่จำกัด ความท้าทายจึงไม่ได้อยู่แค่การสร้างความสวยงาม แต่ต้องทำให้ผลงานนั้นอยู่ร่วมกับกลไกและสามารถใช้งานเป็นนาฬิกาจริงได้ด้วย

Vacheron Constantin มีประวัติศาสตร์ยาวนานกับ Métiers d’Art นับตั้งแต่ก่อตั้ง Maison ในปี 1755 งานอย่าง guillochage, engraving, enameling และ gem-setting ถูกสั่งสมและถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น ขณะเดียวกันแบรนด์ก็พยายามมองไปข้างหน้า ผ่านความร่วมมือกับสถาบันทางวัฒนธรรม รวมถึงการสนับสนุนศิลปินและช่างฝีมือจากหลากหลายสาขา

 

“One of Not Many Crafts Programme” จึงเป็นเหมือนพื้นที่ทดลองที่เปิดให้ศาสตร์นอกขนบของงานนาฬิกาเข้ามาพบกับ Haute Horlogerie โดยช่างฝีมือทั้งหกถูกท้าทายให้นำภาษาของตัวเองมาสร้างผลงานในระดับ miniature พร้อมทำงานร่วมกับผู้เชี่ยวชาญของ Vacheron Constantin เพื่อหาวิธีทำให้ศิลปะเหล่านั้นสามารถอยู่บนหน้าปัดที่ต้องทำงานร่วมกับกลไกอย่างสมบูรณ์

 

ผลลัพธ์คือ 6 เรือน 6 ศาสตร์ 6 วิธีมองโลก ผ่านแรงบันดาลใจเดียวกันอย่าง “Animal Kingdom” โดยงานแต่ละชิ้นใช้ Gold Embroidery, Feather Work, Wood Marquetry, Glass Sculpting, Paper Sculpting และ Micro-Origami เป็นภาษาหลักในการเล่าเรื่อง

 

 

Gold Embroidery เปลี่ยนเส้นด้ายและทองให้กลายเป็นองค์ประกอบบนหน้าปัด ขณะที่ Feather Work นำความเบาและพื้นผิวตามธรรมชาติของขนนกมาใช้ในพื้นที่ที่เล็กกว่าผลงานศิลปะแบบปกติหลายเท่า Wood Marquetry ใช้ชิ้นไม้ขนาดจิ๋วที่ต้องจัดวางอย่างแม่นยำเพื่อสร้างภาพและมิติ ส่วน Glass Sculpting ถ่ายทอดความโปร่งใสและรูปทรงผ่านแก้วที่ถูกขึ้นรูปให้เหมาะกับหน้าปัด

 

 

Paper Sculpting และ Micro-Origami ยิ่งแสดงให้เห็นถึงความละเอียดของงาน เมื่อวัสดุที่ดูธรรมดาอย่างกระดาษถูกเปลี่ยนให้กลายเป็นประติมากรรมขนาดเล็ก การพับแต่ละจุดต้องถูกควบคุมอย่างแม่นยำ เพราะความผิดพลาดเพียงเล็กน้อยสามารถเปลี่ยนสัดส่วนและองค์ประกอบของผลงานทั้งหมดได้

 

สิ่งที่น่าสนใจคือ Vacheron Constantin ไม่ได้พยายามซ่อนกลไกไว้เบื้องหลังงานศิลปะ แต่เลือกใช้ Calibre 2460 G4 ซึ่งมีระบบแสดงเวลาและวันที่บริเวณขอบหน้าปัด ผ่านช่องแสดงผล 4 ตำแหน่งสำหรับชั่วโมง นาที วัน และวันที่ ทำให้พื้นที่ส่วนกลางของหน้าปัดเปิดกว้างสำหรับการสร้างสรรค์อย่างเต็มที่

แนวคิดนี้ทำให้หน้าปัดมีสถานะใกล้เคียงกับ “canvas” มากกว่าที่จะเป็นเพียงส่วนหนึ่งของนาฬิกา กลไกยังคงทำหน้าที่ของมัน ขณะที่งาน Métiers d’Art สามารถเป็นพระเอกของแต่ละเรือนได้อย่างชัดเจน โดยทั้งสองส่วนต้องถูกออกแบบให้ทำงานร่วมกันตั้งแต่ต้น

 

 

เบื้องหลังความสำเร็จจึงไม่ได้มีเพียงศิลปินหรือช่างฝีมือเท่านั้น แต่เกิดจากการทำงานร่วมกันระหว่างผู้สร้างสรรค์จากต่างศาสตร์กับผู้เชี่ยวชาญด้านนาฬิกาของ Maison กระบวนการนี้เปิดโอกาสให้เกิดเครื่องมือ เทคนิค และวิธีทำงานใหม่ๆ ซึ่งสามารถต่อยอดองค์ความรู้ของทั้งสองฝั่งได้

และนี่คือประเด็นที่ทำให้ “One of Not Many Crafts Programme” น่าสนใจกว่าการนำงานศิลปะมาตกแต่งนาฬิกา เพราะ Vacheron Constantin กำลังทดลองว่า Métiers d’Art จะเดินต่อไปทางไหนได้อีก เมื่อศิลปะไม่ได้ถูกจำกัดอยู่กับเทคนิคดั้งเดิมของวงการนาฬิกา

 

ทุกเรือนยังมีรายละเอียดร่วมกันสองอย่าง หนึ่งคือโรเตอร์ทองคำ 22K ที่ออกแบบขึ้นเฉพาะสำหรับซีรีส์นี้และแกะสลักด้วยมือ โดยใช้ลวดลายที่ได้รับแรงบันดาลใจจากเครื่องมือของเหล่าช่างฝีมือ อีกหนึ่งคือสายรัดที่ออกแบบเฉพาะแต่ละเรือน พร้อมลวดลายที่สะท้อนภาษาทางศิลปะของหน้าปัด

จากประวัติศาสตร์กว่า 270 ปีของ Vacheron Constantin งานชุดนี้จึงไม่ได้มอง Métiers d’Art เป็นเพียงสิ่งที่ต้องรักษาไว้จากอดีต แต่เป็นสิ่งที่สามารถทดลอง เปลี่ยนรูป และเดินทางไปพร้อมกับโลกปัจจุบันได้ หน้าปัดทั้ง 6 เรือนอาจมีขนาดเล็กลงมากเมื่อเทียบกับงานศิลปะทั่วไป แต่กลับเปิดพื้นที่ให้เห็นคำถามที่ใหญ่กว่าเดิมว่า เมื่อศิลปะมาอยู่บนข้อมือ เราสามารถพามันไปได้ไกลแค่ไหน