“โบทูลินั่มท็อกซิน เอ” ทางเลือกของการลดริ้วรอย

 

 

กระแสการดูแลสุขภาพกำลังมาแรงในตอนนี้ครับ อะไรที่เชื่อกันว่าจะทำให้ร่างกายแข็งแรง ช่วยต้านมะเร็ง ควบคุมน้ำหนัก ทำให้ผิวสดใส ก็ขายดีกันไปหมด แม้กระทั่งกับหนุ่มๆอย่างพวกเรา ไม่ทราบว่าจะเพราะค่านิยมในสังคมหรือการตลาดที่ดี คนไข้ของผมหลายคนพอเจอหน้าผมปุ๊บ ก็บอกเลยว่าจะฉีดสารตัวนั้น จะทำเลเซอร์ตัวนี้ ทั้งๆที่บางคนไม่ทราบเลยว่า สิ่งที่อยากจะทำกับผิวของคุณในความเป็นจริง เป็นการรักษาที่เหมาะสมหรือไม่ หนึ่งในสารที่คนไข้รีเควสกันมากๆนั่นก็คือ “โบทูลินั่มท็อกซิน เอ” ครับ

 

“โบทูลินั่มท็อกซิน เอ” (Botulinum toxin A) โปรตีนบริสุทธิ์สกัดชนิดหนึ่งที่สร้างจากแบคทีเรียชื่อ คลอสตริเดียม โบทูลินั่ม (Clostridium botulinum) ซึ่งทำให้เกิดอาการอาหารเป็นพิษขึ้นในมนุษย์ ซึ่งถ้าหากได้รับแบคทีเรียนี้ในปริมาณมากๆ ก็อาจทำให้กล้ามเนื้อในร่างกายหยุดการทำงาน และอาจเสียชีวิตจากการหยุดหายใจได้ เจ้าสารนี้ถึงมีชื่อต่อท้ายว่า “ท็อกซิน” ที่แปลว่าสารพิษไงครับ

 

 

คุณสมบัติของโปรตีนโบทูลินั่มท็อกซิน เอ คือ ลดการหดตัวของกล้ามเนื้อ ทำให้กล้ามเนื้อคลายตัว โดยการไปจับส่วนปลายของเส้นประสาท ทำให้เซลล์ประสาทไม่สามารถสื่อสารกับกล้ามเนื้อได้ เซลล์ประสาทจึงไม่สามารถบังคับให้กล้ามเนื้อหดตัวได้เพราะการสื่อสารถูกปิดกั้น กล้ามเนื้อในส่วนนั้นๆ จึงมีลักษณะคล้ายกับเป็นอัมพาตชั่วคราว อยู่นิ่งๆ เฉยๆ  ไม่ขยับ ไม่หดเร็ง อย่างไรก็ตาม โปรตีนนี้ไม่ได้ทำลายเส้นประสารของเราแต่อย่างไร เพราะเมื่อเวลาผ่านไป เซลล์ประสาทก็จะเริ่มกลับมาสื่อสารกับกล้ามเนื้อได้ทีละน้อยๆ  ด้วยเหตุนี้ โบทูลินั่มท็อกซิน เอ จึงถูกนำมาใช้ในทางการแพทย์เป็นครั้งแรกเพื่อใช้รักษาอาการทางกล้ามเนื้อ เช่น อาการกล้ามเนื้อที่คอตึงผิดปกติ โรคตาเหล่เข หรืออาการกล้ามเนื้อตากระตุก และเมื่อฉีดไปบริเวณรอบๆดวงตาเพื่อการรักษา แพทย์ก็สังเกตได้ว่า ริ้วรอยบริเวณใกล้เคียงตาและหว่างคิ้วลดลง นั่นจึงเป็นจุดเริ่มต้นของการนำโบทูลินั่ม ท็อกซิน เอ มาใช้เพื่อความงามครับ โดยสารนี้จะมาในลักษณะผงเพื่อสะดวกต่อการขนส่งและยืดอายุการเก็บรักษา ก่อนจะใช้ ต้องนำมาผสมน้ำเกลือก่อน แต่ละขวดที่บรรจุจะมีขนาด 100 ยูนิต ในการลดริ้วรอยใบหน้าโดยทั่วไปนั้นใช้ มักใช้ไม่เกิน 50 ยูนิต แม้โบทูลินั่ม ท็อกซิน เอ จะขึ้นชื่อว่าเป็นพิษ แต่หากใช้ในปริมาณพอเหมาะ ก็ไม่ต้องกังวลแต่อย่างใด เพราะขนาดที่เป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้นั้น ต้องมีมากว่าถึง 35 เท่า หรือประมาณ 3,000 - 3,500 ยูนิต ครับ

 

 

 

 

โบทูลินั่มท็อกซิน เอ อาจไม่ใช่ทางออกที่เหมาะสมสำหรับการลดริ้วรอยทุกส่วนเสมอไป กล้ามเนื้อบนใบหน้าก็เหมือนกล้ามเนื้อส่วนอื่นๆของร่างกาย ถ้าอยากมีกล้ามแขนบึ้กๆ ก็ต้องออกกำลังยกเวทบ่อยๆ เพื่อให้กล้ามเนื้อส่วนนั้น หดตัวคลายตัว การขมวดคิ้ว ยิ้ม หรือหัวเราะ ก็เหมือนกับออกกำลังที่กล้ามเนื้อใบหน้า ยิ่งขยับบ่อยๆ ริ้วรอยตีนกาก็เริ่มคมชัดขึ้น เหมือนกับการเล่นเวทอย่างไรอย่างนั้น ดังนั้น การใช้โบทูลินั่มท็อกซิน เอ เพื่อลดริ้วรอย ควรเริ่มตั้งแต่ยังเป็นริ้วรอยประเภท Dynamic Line ที่เมื่อขยับหน้าจึงจะเห็น  หากเป็นประเภท Static Line ที่ไม่ต้องขยับหน้าก็มีรอยแล้ว คงต้องรักษากันนานหลายขนานเลย   อย่างไรก็ตาม การแก้ไขริ้วรอยเหี่ยวย่นที่ใช้โบทูลินั่มท็อกซิน เอ รักษาคือ รอยที่เกิดจากการหดและเกร็งตัวของกล้ามเนื้อ เช่นการขมวดคิ้ว รอยตีนกาเมื่อยิ้มหรือหัวเราะ รอยย่นที่หน้าผาก หากเป็นริ้วรอยที่เกิดจากการที่ผิวขาดคอลลาเจนและอิลาสติน คือ มีผิวไม่กระชับหย่อนคล้อย เช่น รอยที่ร่องแก้ม ฉีดไปก็คงไม่ได้ช่วยได้เท่าใด อาจต้องอาศัยเทคโนโลยีประเภทอื่นๆ 

 

ข้อได้เปรียบของการฉีดโบทูลินั่มท็อกซิน เอ คือ สามารถเห็นผลได้ชัดเจนตั้งแต่ครั้งแรกที่ฉีด โดยหลังฉีด โบทูลินั่มท็อกซิน เอ จะเริ่มออกฤทธิ์และลดริ้วรอยได้ตั้งแต่ 3-5 วันแรก และจะคงฤทธิ์อยู่ได้นานถึง 3-6 เดือน โดยริ้วรอยจะค่อยๆกลับคืนมาทีละน้อย หลังจากนั้น หากต้องการรักษาต่อ ก็ต้องฉีดซ้ำอีก ปัจจุบัน มีการนำสารนี้มาใช้เพื่อปรับแต่งโครงหน้า ลดกล้ามเนื้อที่กรามทำให้หน้าเหลี่ยมๆดูเรียวเล็กลง ฉีดเพื่อลดกล้ามเนื้อที่น่อง แม้กระทั่งฉีดที่รักแร้ หรือฝ่ามือฝ่าเท้าเพื่อลดเหงื่อ อย่าลืมว่าโบทูลินั่มท็อกซิน เอ ใช้ได้ผลกับกล้ามเนื้อเท่านั้น เพราะฉะนั้นการฉีดในส่วนที่ไม่มีกล้ามเนื้อ เป็นหนัง ไม่มีการขยับ จึงไม่มีประโยชน์ครับ

 

 

 

 

อย่างไรก็ตาม ยาฉีดทุกอย่างอาจมีผลข้างเคียงนะครับ หลังฉีดยาอะไรก็ตามนั่งพักอยู่สักครู่ อย่าเพิ่งจากหมอไป รอดูว่ามีอาการข้างเคียงหรือไม่ สำหรับโบทูลินั่มท็อกซิน เอ อาจทำให้เกิดอาการปวดศีรษะ คัน คลื่นไส้ หรือหายใจไม่ออกได้ แต่เกิดได้น้อยรายมาก ไม่เกิน 3-5 เปอร์เซ็น เพราะฉะนั้นควรเลือกสถานที่ที่มีเครื่องมือและแพทย์พร้อมไว้ก่อน เผื่อเกิดเหตุฉุกเฉินครับ ส่วนความเจ็บปวดหรือรอยช้ำจากการฉีด อาจเกิดได้กับทุกคน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ของแพทย์ผู้ฉีดครับ ดังนั้น หากคิดจะใช้การฉีดสารนี้จริงๆ ควรเลือกสถาบันที่มีมาตราฐาน มีความน่าเชื่อถือ เพราะสถาบันที่ดีก็จะเลือกใช้วัสดุอุปกรณ์และสารหรือตัวยาที่ดีมีประสิทธิภาพ ผ่านการรับรองจากอ.ย. ผู้ทำการฉีดก็ต้องเป็นแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านผิวหนังหรือศัลยแพทย์เท่านั้น ควรปรึกษาแพทย์เพื่อขอคำแนะนำ หรือทางเลือกอื่นในการรักษาก่อน อย่าเพียงใช้แค่ราคาเป็นตัวกำหนดในการตัดสินใจนะครับ.

 

 

โรงพยาบาลผิวหนัง อโศก

www.skinhospital.co.th

 

 

 

*ภาพจากอินเตอร์เน็ต

 

ผลงานนี้ ใช้สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง 3.0 ประเทศไทย